Maart 2010
locatie: onbekend
Frans Banninck Cocq is de centrale figuur in het schilderij ‘De nachtwacht’ van Rembrandt. Hij was naast advocaat, burgemeester van Amsterdam, kasteelheer van Huis Ilpenstein, Heer van Purmerlant en Ilpendam en (in 1632) Commissaris van Huwelijkse Zaken in De Oude Kerk. Hij woonde in het huis ‘De Dolphijn’ aan de Singel nr. 140 - 142 met zijn vrouw Maria Overlander.
Hij was kapitein van de schutterij van wijk II in Amsterdam, die samen met de andere schutterijen bijeenkwamen in de Kloveniersdoelen. Op de bovenste verdieping hingen een groot aantal ‘schuttersstukken’, waarop vele afdelingen van de Amsterdamse schutterij op afgebeeld werden, waaronder ‘Het korporaalschap van kapitein Frans Banninck Cocq en luitenant Willem van Ruytenburch’, beter bekend als ‘de Nachtwacht’.
De Amsterdamse Schutterij
Schutterijen ontstonden in het begin van de 14e eeuw en waren bedoeld om de steden te beschermen tegen indringers en overvallers. In de meeste grote steden kende men meer dan één schutterij, zo was er dikwijls spraken van een handboog en een voetboogschutterij, met elk zijn eigen beschermheilige. Sint Joris voor de voetboogschutters en Sint Sebastiaan voor de handboogschutters. Op het plafond van de kapellen is nog steeds een duidelijke afbeelding van de heilige zichtbaar.
Na 1500 ontstonden de Kloveniersschutterijen, genoemd naar de klover, een vuurwapen. Schutters verenigden zich in diverse gilden en kwamen bijeen in een gilde gebouw. De Amsterdamse schutterij verloor in het midden van de 17e eeuw haar praktische verdedigingsfunctie. Lidmaatschap van de schutterij werd vooral een erepositie met een sociale functie, voorbehouden aan de rijkste en machtigste burgers van Amsterdam, die in de Doelen bijeenkwamen om gezellig te eten, drinken en roken. Zij hielden schietoefeningen en waren aanwezig bij ceremoniële bijeenkomsten. De schutterijen werden officieel afgeschaft na invoering van de Landweerwet in 1901. Het ligt in de bedoeling om opnieuw een schutterij op te richten in Amsterdam. Op 19 september 2010 zal een groot schuttersfeest moeten plaatsvinden op de Nieuwmarkt.
Personen van ´De Nachtwacht´
Kunsthistoricus Bas Dudok van Heel heeft na jaren speuren alle afgebeelde personen weten te traceren. Ook achterhaalde hij van elk van hen leeftijd, beroep, godsdienst en adres. Voor zover wij weten is slechts één ander persoon van ´De Nachtwacht´ in de Oude Kerk begraven, te weten Walich Schellingwou (1613/1653), wijnhandelaar. Of het moet toch Saskia, de in het jaar van het gereedkomen van het schilderij vroeg gestorven echtgenote van Rembrandt, zijn geweest die model heeft gestaan voor de enige vrouw in het gezelschap.
|
