Oktober 2009
In april 1697 reisde tsaar Peter de Grote incognito door Europa en deed hij ook Amsterdam aan, waar hij zich op de hoogte liet stellen van de nieuwste scheepbouwkundige ontwikkelingen. Door bemiddeling van Nicolaes Witsen, burgemeester van Amsterdam, ging Cornelis Cruys in 1698 naar Rusland om de tsaar te adviseren in maritieme aangelegenheden. Cruys kan derhalve worden beschouwd als de architect van de Russische marine. Hij kreeg de leiding over een scheepswerf en werd viceadmiraal van de door hemzelf opgezette Zwarte Zeevloot, die een doortocht naar de Middellandse zee wilde afdwingen.
Locatie: Hamburgerkapel 14
In dit graf liggen begraven:
- Cornelis Cruys (14-06-1727)
- Eva Bloemendael (23-05-1725)
In 1701 begon Cruys met de opbouw van de Russische Oostzeevloot, om de doorgang tot de Oostzee en de Noordzee te bewerkstelligen. Rusland had echter weinig vakkundig personeel, zodat Cruys tijdelijk terugkeerde naar de Republiek om daar mensen te werven voor de Russiche marine. Hierdoor ontstond binnen de Republiek zelf een tekort aan personeel, zodat Russische mannen naar Nederland werden gestuurd om daar opgeleid te worden.
Nadat tsaar Peter de Grote de stad Sint Petersburg had gesticht (1703) werd Cruys commandant van de Oostzeevloot en bedacht hij het verdedigingsfort Kroonslot, die een belangrijke rol speelde in de strijd tegen de Zweden die St. Petersburg wilden innemen.
Bij een aanval op Zweedse schepen in 1713 raakte het schip van Cruys vast in ondiep water en verging een ander belangrijk schip van deze Zeevloot. Bij terugkomst aan het vaste land kregen de hierbij betrokken admiralen veel kritiek op hun optreden. Samen met nog twee admiralen moest hij zich voor de Krijgsraad verantwoorden. Cornelis Cruys werd, net als schout-bij-nacht Van Rees, ter dood veroordeeld. Terwijl de straf voor Cruys onmiddellijk door de tsaar in een verbanning naar Siberië werd omgezet, kreeg Van Rees zijn strafvermindering te horen op het moment, dat hij reeds voor het vuurpeloton was neergezet.
 Uiteindelijk werd Cornelis Cruys in 1715 weer teruggeroepen door de Tsaar en werd hij gepromoveerd tot vice-president van het admiraliteitencollege in St. Petersburg. Vanwege zijn slechte fysieke toestand zou hij geen actieve dienst meer vervullen. Na de dood van tsaar Peter de Grote werd hij in mei 1727 door tsarina Katherina I met pensioen gestuurd. Een paar weken later overleed hij in een paleis in St. Petersburg en werd zijn lichaam naar Nederland gebracht en in De Oude Kerk begraven.
In zijn geboorteplaats Stavanger staat een standbeeld van admiraal Cruys.
|
